اینکوترمز (Incoterms) مخفف عبارت International Commercial Terms به‌معنای «اصطلاحات بازرگانی بین‌المللی» است. این اصطلاحات توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده‌اند تا فروشندگان و خریداران در معاملات بین‌المللی، تکلیف خود را درباره هزینه‌ها، ریسک‌ها و مسئولیت‌های حمل‌ونقل مشخص کنند.

با استفاده از اینکوترمز، طرفین معامله دقیقاً می‌دانند که:

• چه کسی مسئول حمل کالا است؟
• چه کسی هزینه حمل، بیمه یا ترخیص گمرکی را می‌پردازد؟
• در چه نقطه‌ای مسئولیت کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود؟

چرا اینکوترمز مهم است؟

در تجارت بین‌الملل، سوء‌تفاهم درباره تعهدات و مسئولیت‌ها می‌تواند منجر به زیان مالی، تأخیر یا حتی از دست رفتن کالا شود. اینکوترمز مانند یک زبان مشترک عمل می‌کند که از بروز اختلافات جلوگیری می‌کند.

برخی از مزایای استفاده از Incoterms:

• کاهش ابهام و سوءتفاهم
• تعیین واضح نقطه انتقال ریسک
• تسهیل توافق‌نامه‌های صادراتی و وارداتی
• جلوگیری از دعاوی حقوقی و اختلافات قراردادی

نسخه‌های مختلف اینکوترمز

اولین نسخه اینکوترمز در سال 1936 منتشر شد. از آن زمان تا امروز نسخه‌های متعددی به‌روزرسانی شده‌اند. جدیدترین نسخه، اینکوترمز 2020 است که جایگزین نسخه قبلی (2010) شده است. در ادامه مقاله، ما بر اساس نسخه 2020 توضیح خواهیم داد.

دسته‌بندی قواعد اینکوترمز 2020

قواعد اینکوترمز 2020 به دو دسته تقسیم می‌شوند:

1. اصطلاحاتی که برای تمام روش‌های حمل استفاده می‌شوند:

• EXW – تحویل در محل فروشنده
• FCA – تحویل به حمل‌کننده
• CPT – حمل پرداخت‌شده تا...
• CIP – حمل و بیمه پرداخت‌شده تا...
• DAP – تحویل در محل مقصد
• DPU – تحویل در محل تخلیه‌شده
• DDP – تحویل در محل با پرداخت حقوق گمرکی

2. اصطلاحاتی که فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی هستند:

• FAS – تحویل در کنار کشتی
• FOB – تحویل روی عرشه کشتی
• CFR – هزینه و کرایه حمل پرداخت‌شده تا...
• CIF – هزینه، بیمه و کرایه پرداخت‌شده تا...

تفاوت بین Incoterms محبوب

تفاوت FOB و CIF

FOB (Free On Board): مسئولیت فروشنده تا بارگیری روی کشتی است.

CIF (Cost, Insurance and Freight): فروشنده موظف به پرداخت هزینه حمل و بیمه تا مقصد است.

تفاوت EXW و DDP

EXW: فروشنده کالا را در محل کارخانه تحویل می‌دهد. باقی موارد بر عهده خریدار است.

DDP: فروشنده تمام مسیر را تا درب خریدار و حتی پرداخت حقوق گمرکی به‌عهده دارد.

نکات مهم هنگام استفاده از اینکوترمز

همیشه نسخه اینکوترمز را در قرارداد مشخص کنید (مثلاً: Incoterms 2020).

اینکوترمز فقط شرایط تحویل کالا را مشخص می‌کند، نه انتقال مالکیت یا پرداخت.

حتماً نوع حمل و مقصد مشخص شود: مثلاً "FOB Bandar Abbas – Incoterms 2020"

کاربردهای عملی اینکوترمز در صادرات و واردات

فرض کنید شما صادرکننده‌ای هستید که کالایی را به روسیه ارسال می‌کنید. اگر در قرارداد شما قاعده CFR بندر سن‌پترزبورگ قید شده باشد، یعنی:

شما هزینه حمل تا بندر روسیه را می‌پردازید.

اما از لحظه‌ای که کالا روی کشتی قرار می‌گیرد، مسئولیت و ریسک آن با خریدار است.

اینکوترمز و گمرک ایران

در ایران نیز تمامی صادرکنندگان و واردکنندگان موظف به تعیین شرایط اینکوترمز در پیش‌فاکتور و قرارداد هستند. کارشناسان گمرک براساس این اصطلاحات ارزش‌گذاری، محاسبه حقوق ورودی، بیمه و حمل را انجام می‌دهند.

نتیجه‌گیری: بدون اینکوترمز، تجارت امن نیست

اینکوترمز ابزار مهمی برای جلوگیری از ریسک و اختلافات در معاملات جهانی است. اگر در مسیر صادرات یا واردات هستید، حتماً با قواعد اینکوترمز آشنا شوید و آن‌ها را به درستی در قراردادهای خود درج کنید.

در سایت Hi Export آموزش‌های حرفه‌ای درباره تجارت بین‌الملل و صادرات را ارائه می‌دهیم. برای یادگیری تخصصی‌تر حتماً بخش مقالات ما را دنبال کنید.